Spirala zadłużenia potrafi być przytłaczająca, zwłaszcza gdy dodatkowe obciążenie stanowią rosnące odsetki. Dla wielu dłużników propozycje układowe oferują szansę na złagodzenie tego ciężaru. Ale czy umorzenie odsetek to zawsze korzystna opcja? W tym artykule przyjrzymy się, jakie realne korzyści może przynieść dłużnikowi umorzenie odsetek w propozycjach układowych oraz jak skutecznie przeprowadzić negocjacje z wierzycielami, aby osiągnąć jak najlepsze warunki.
Które odsetki trafiają do spisu wierzytelności, a które podlegają układowi z mocy prawa?
Prawo restrukturyzacyjne rozdziela odsetki według daty otwarcia postępowania. Do spisu wierzytelności wchodzą odsetki ustawowe za opóźnienie naliczone od dnia wymagalności do dnia poprzedzającego otwarcie postępowania włącznie. To one powiększają sumę wierzytelności, a tym samym wpływają na siłę głosu przy głosowaniu nad układem.
Odsetki za okres po otwarciu postępowania układ obejmuje z mocy prawa, więc nie trzeba ich osobno zgłaszać ani umieszczać w spisie. Nie znikają one automatycznie, ponieważ wierzyciel nalicza je dalej według stawki ustawowej. Ich los rozstrzyga dopiero treść propozycji układowych, a te najczęściej przewidują umorzenie tej części w całości.
Dlaczego odsetki naliczone po otwarciu postępowania nie zwiększają siły głosu wierzyciela?
Głos wierzyciela waży się wartością przysługującej mu wierzytelności, ustaloną w spisie. Ponieważ odsetki za okres po otwarciu postępowania do spisu nie trafiają, nie podnoszą one wagi głosu. Wierzyciel, który przez pół roku obserwuje rosnącą kwotę zaległości, nie zyskuje z tego tytułu wpływu na wynik głosowania.
Ma to praktyczne znaczenie przy dłuższych postępowaniach, zwłaszcza sanacyjnych. Struktura głosów zostaje wtedy ustalona na wczesnym etapie, więc doradca może zaplanować negocjacje z największymi wierzycielami, zamiast reagować na zmieniające się układy sił. Dla dłużnika oznacza to przewidywalność, tyle że pod warunkiem rzetelnego sporządzenia spisu.
Umorzenie w całości czy w części – co decyduje o zakresie ustępstwa?
Ustawodawca nie zamknął katalogu propozycji układowych, więc odsetki można umorzyć w całości, ograniczyć do wybranego okresu albo pozostawić w części i rozłożyć na raty. Wybór zależy od tego, ile firma jest w stanie spłacić z bieżącej działalności oraz jak wypada porównanie układu ze scenariuszem upadłościowym. Wierzyciel ocenia propozycję przez pryzmat tego, co odzyskałby przy likwidacji majątku dłużnika.
W praktyce najłatwiej uzyskać rezygnację z odsetek naliczonych po otwarciu postępowania, trudniej zaś z tych sprzed tej daty, ponieważ wpisano je już do spisu i wierzyciel traktuje je jako element swojej wierzytelności. Różnicowanie warunków między grupami wierzycieli pozwala pogodzić te oczekiwania. Bank zabezpieczony rzeczowo dostaje inną propozycję niż drobny dostawca, którego zaspokojenie w upadłości byłoby minimalne.
Dlaczego wobec ZUS i urzędu skarbowego umorzenie odsetek wymaga dodatkowego uzasadnienia?
Rezygnacja z odsetek od zaległości publicznoprawnych podlega ocenie pod kątem pomocy publicznej. Organ bada, czy prywatny wierzyciel w tej samej sytuacji przyjąłby podobne warunki, więc propozycja musi opierać się na wyliczeniach, a nie na apelu o wyrozumiałość. Potrzebna jest wycena majątku, prognoza wpływów i porównanie z przewidywanym wynikiem egzekucji.
Sam mechanizm naliczania również wygląda inaczej niż w obrocie handlowym, ponieważ odsetki za zwłokę od należności podatkowych i składkowych powstają z mocy prawa, bez żadnego wezwania. Dlatego zaległość publicznoprawna rośnie po cichu i w chwili otwarcia postępowania stanowi zwykle większą część długu, niż zakładał przedsiębiorca. Zaplanowanie propozycji dla organów wymaga więc odrębnej pracy analitycznej.
Jak kancelaria przygotowuje propozycje układowe dotyczące odsetek?
Kancelaria doradcy restrukturyzacyjnego Mateusza Ładygi zaczyna od rozpisania zadłużenia na kapitał i odsetki oraz ustalenia dat wymagalności poszczególnych wierzytelności. Ten podział wskazuje, ile firma zyska na samej redukcji odsetek, jeszcze zanim ktokolwiek zaproponuje umorzenie kwoty głównej. Zdarza się, że wystarcza to do odzyskania płynności, więc propozycje wobec kapitału można ograniczyć do rozłożenia na raty, co zwiększa szansę na przyjęcie układu.
Kolejnym krokiem jest podział wierzycieli na grupy i przypisanie im warunków dopasowanych do sytuacji prawnej każdej z nich. Doradca prowadzi też rozmowy z największymi wierzycielami przed głosowaniem, ponieważ to ich stanowisko przesądza o wyniku. Dorobek ponad stu zawartych układów pozwala realnie ocenić, jakie propozycje wierzyciele przyjmują w danej branży. Więcej informacji na temat działalności Mateusza Ładygi w kontekście restrukturyzacji zadłużeń pozyskasz ze strony https://restrukturyzacja.legal/restrukturyzacja-zadluzenia/.
Wracając do liczby z początku – kilkanaście procent zadłużenia zamkniętych w odsetkach to często dokładnie ta kwota, która decyduje o wykonalności planu spłaty. Przedsiębiorca planujący układ powinien zatem policzyć ją osobno i sprawdzić, ile z niej przypada na okres po otwarciu postępowania. Im wcześniej powstanie to zestawienie, tym więcej miejsca zostaje na negocjacje dotyczące kapitału.